ทำไม PM2.5 ถึงอันตราย?

เพราะมันมี 2 อย่างที่โหดมาก

1️⃣ สิ่งที่มันพกมา

PM2.5 ไม่ใช่แค่ฝุ่น

แต่มันคือ “รถบรรทุกสารพิษขนาดจิ๋ว”

ข้างในมีทั้ง

• สารก่อมะเร็งโดยตรง (เช่น PAH)

• โลหะหนัก

• สารระเหย VOCs

• แก๊สพิษต่าง ๆ

ทั้งหมดนี้ทำให้เซลล์ปอด

👉 เครียด

👉 อักเสบ

👉 สร้างอนุมูลอิสระแบบเรื้อรัง

2️⃣ ขนาดที่เล็กเกินจะกันทัน

PM2.5 เล็กกว่า 2.5 ไมโครเมตร

เล็กพอที่จะ

🚪 ผ่านหลอดลมเล็ก

🚪 เข้าไปถึง “ถุงลมปอด” ได้เลย

ต่างจากฝุ่นใหญ่ ๆ

ที่มักหยุดอยู่แค่ทางเดินหายใจส่วนต้น

⸻

🔥 เมื่อฝุ่นบุกถึงถุงลม

ด่านหน้าที่รับศึกก่อนคือ

dust cell (เม็ดเลือดขาวกินฝุ่นประจำปอด)

เมื่อเจอฝุ่นพิษซ้ำ ๆ

เซลล์พวกนี้จะเครียดหนัก

จน “ตายแบบระเบิดตัวเอง” (pyroptosis)

ผลคือ…

❌ สารอักเสบถูกปล่อยออกมาเพิ่ม

❌ อนุมูลอิสระยังคงอยู่

❌ เซลล์รอบข้างโดนทำร้ายซ้ำ ๆ

นี่คือจุดเริ่มของ การอักเสบเรื้อรังในปอด

🧬 จุดเสี่ยงที่สุด: เซลล์ซ่อมปอด

เซลล์ที่น่ากังวลที่สุดคือ

เซลล์ต้นกำเนิดถุงลม (ATII)

ปกติเค้าจะทำงานดีมาก

แบ่งตัวเฉพาะตอนมีคำสั่งซ่อมแซมปอด

คำสั่งนั้นคือ

👉 EGF

👉 จับกับตัวรับ EGFR

👉 ส่งสัญญาณผ่าน KRAS

👉 เริ่มแบ่งเซลล์อย่างมีระบบ

🚨 แต่ปัญหาเกิดเมื่อ…

การอักเสบ + อนุมูลอิสระ

ทำให้ DNA เสียหายแบบสุ่ม

ถ้าความเสียหายไปโดน

• ยีน EGFR

• หรือวงจร KRAS

เซลล์จะ

⚠️ แบ่งตัวเองได้โดยไม่ต้องมีคำสั่ง

⚠️ เหมือนเปิดสวิตช์ค้างไว้ตลอดเวลา

ไม่ต่างจาก

คนที่ได้ยิน “เสียงในหัว”

ทั้งที่ไม่มีใครสั่งจริง ๆ

🛡️ ร่างกายเราฉลาดนะ… แต่ไม่ใช่อึดไม่จำกัด

เรามีระบบป้องกันอยู่แล้ว เช่น

• p53 คอยเบรกเซลล์ผิดปกติ

• NK cell / CD8+ T cell คอยกำจัดเซลล์แปลกปลอม

แต่ถ้า

⏳ ฝุ่นแรง

⏳ สัมผัสนาน

⏳ ไม่มีการป้องกัน

ระบบเหล่านี้จะเริ่มรับไม่ไหว

เซลล์ที่หลุดรอดก็จะ

🌱 สร้างอาณาจักร

🌱 ดึงหลอดเลือด

🌱 หลบภูมิคุ้มกัน

และ…กลายเป็น มะเร็งปอดในที่สุด

งานวิจัยพบชัดว่า

มะเร็งปอดที่มี EGFR / KRAS ผิดปกติ

สัมพันธ์กับพื้นที่มลพิษสูง

โดยเฉพาะคนที่สัมผัสต่อเนื่อง มากกว่า 3 ปี

⸻

🌼 สรุปสั้น ๆ แบบเข้าใจง่าย

PM2.5

👉 ทำให้ปอดอักเสบเรื้อรัง

👉 เพิ่มอนุมูลอิสระ

👉 ทำลาย DNA แบบสุ่ม

👉 ถ้าโดนยีนควบคุมการแบ่งเซลล์

👉 เซลล์จะเริ่มแบ่งแบบไม่ฟังใคร

👉 เมื่อระบบป้องกันอ่อนแรง

👉 มะเร็งจึงมีโอกาสเกิดขึ้น

🌱 แล้วเราลดความเสี่ยงได้ยังไง?

ไม่ต้องสมบูรณ์แบบ แค่ “ป้องกันให้ดีขึ้นกว่าวันก่อน” ก็ช่วยได้มากแล้วค่ะ

✅ วันที่ฝุ่นสูง อยู่ในอาคารดีที่สุด

✅ จำเป็นต้องออก → ใส่ N95

✅ อยู่บ้าน → ใช้เครื่องฟอกอากาศ HEPA

✅ ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ ช่วยลดฝุ่นตกค้าง

✅ ลดไขมันส่วนเกิน (ไขมัน = แหล่งอักเสบ)

✅ คุมน้ำตาล ไม่ปล่อยให้สูงลอย

✅ เลี่ยงบุหรี่และควันบุหรี่ทุกชนิด

✅ นอน 7–9 ชม. เพื่อฟื้นภูมิคุ้มกัน

✅ กินผักผลไม้หลากสี

✅ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ

  – แต่เลี่ยงกลางแจ้งวันที่ฝุ่นสูง

  – เปลี่ยนมาออกในบ้านแทน อย่าหยุดยาว

🌸 สุขภาพไม่ได้พังในวันเดียว

แต่มันก็ไม่ได้แข็งแรงจากการละเลยนาน ๆ เช่นกัน

วันนี้เราป้องกันได้แค่ไหน

นั่นคือของขวัญที่เรากำลังให้ปอดของตัวเองค่ะ 💙